Trong làn sóng chuyển đổi số đang len lỏi về từng thôn xóm, xã Sơn Đông (Phú Thọ) đang chứng kiến một sự đổi thay rõ rệt: người dân không chỉ bán hàng ngoài chợ, ngoài vườn mà đã bước lên “chợ online”, nơi mỗi chiếc điện thoại trở thành một quầy hàng, và bất cứ thời điểm nào trong ngày cũng có thể trở thành một phiên chợ sôi động.

Tối 25/3/2026, đồng chí Nguyễn Bá Hiến, Bí thư Đảng ủy xã Sơn Đông đã trực tiếp đi thực tế, ghé thăm nhiều hộ dân đang livestream bán hàng. Không báo trước, không hình thức, chuyến đi giống như một cuộc “đi chợ” đặc biệt, nơi người đứng đầu cấp ủy tận mắt chứng kiến cách người dân đang làm kinh tế trong thời đại số.

Ngoài 9 giờ tối, nhiều ngôi nhà ở Sơn Đông sáng đèn hơn thường lệ. Không phải ti vi, mà là ánh đèn livestream. Trước ống kính điện thoại, người bán thoăn thoắt giới thiệu từng chậu cây, từng con gà, từng cái cối đá (hoài niệm), hay những món đồ gia dụng quen thuộc. Có người vừa nói, vừa cười, vừa trả lời bình luận liên tục; có người “chốt đơn” ngay trên sóng với tốc độ khiến người ngoài cũng phải ngạc nhiên. Khách hàng không còn là người trong vùng, mà đến từ khắp nơi Hà Nội, miền Trung, miền Nam, thậm chí ngoài hải đảo.

Không chỉ sôi động vào buổi tối, hoạt động livestream ở Sơn Đông diễn ra ở nhiều khung giờ khác nhau trong ngày, tùy thuộc vào “tệp khách hàng”; có những nhóm duy trì đến 2–3 giờ sáng, tạo nên những “phiên chợ đêm” đúng nghĩa trên không gian mạng. Từ cây cảnh, vốn là thế mạnh và cũng là mặt hàng sôi động nhất của địa phương, người dân đã nhanh chóng mở rộng sang nhiều sản phẩm khác như đồ ăn, đồ gia dụng, gà trọi, đồ mang giá trị hoài niệm… Có thể nói, mặt hàng ngày càng phong phú, linh hoạt theo nhu cầu thị trường, “có gì bán được là lên sóng”. Không cần cửa hàng lớn, không cần mặt bằng đẹp, chỉ cần một chiếc điện thoại và chút mạnh dạn, nhiều hộ đã tạo được nguồn thu đáng kể. Có người chia sẻ: “Ngày trước bán cây phải chờ khách đến tận vườn, giờ ngồi một chỗ mà khách đặt khắp nơi; thu nhập phù hợp với công sức và chi phí bỏ ra”.

Đến một số điểm livestream, đồng chí Bí thư Đảng ủy xã không chỉ đứng xem mà còn hỏi rất kỹ: từ thu nhập, lượng khách đến cách chốt đơn. Có lúc dừng lại lâu hơn để quan sát cách người dân tương tác với khách, cách xử lý những tình huống phát sinh ngay trên sóng. Không khí trò chuyện gần gũi, không khoảng cách; người dân nói thật, nói thẳng. Niềm vui thì rõ ràng: bán được hàng, thu nhập tốt hơn, nhưng khó khăn cũng không ít. Nhiều người vẫn lúng túng với công nghệ, nhất là người lớn tuổi; có người chưa biết cách quảng bá, chưa biết giữ chân khách; chi phí vận chuyển còn cao, đặc biệt thời gian gần đây do biến động mạnh giá xăng dầu, đôi khi “thâm” vào lợi nhuận; thậm chí có trường hợp gặp rủi ro khi giao dịch online.
Từ thực tế Sơn Đông có thể thấy, livestream không đơn thuần là bán hàng qua mạng mà đang làm thay đổi cách nghĩ, cách làm của người dân. Từ chỗ quen bán trực tiếp, phụ thuộc vào thương lái, nay nhiều người đã chủ động tìm khách, giữ khách và xây dựng “tệp khách riêng”. Việc bán hàng không còn bó hẹp trong địa phương mà mở ra thị trường rộng lớn hơn rất nhiều. Cây cảnh, mặt hàng chủ lực, vẫn giữ vai trò trung tâm trong các phiên livestream, đồng thời nhiều sản phẩm khác cũng dần khẳng định chỗ đứng. Khi được đưa lên sóng, những mặt hàng quen thuộc như bánh chưng, gà trọi, đồ gia dụng hay các sản phẩm gợi nhớ ký ức đều có thêm “câu chuyện”, tăng độ tin cậy nhờ tương tác trực tiếp, giúp người mua dễ dàng đưa ra quyết định.

Ghi nhận thực tế, đồng chí Bí thư Đảng ủy xã Sơn Đông đánh giá cao sự nhanh nhạy của người dân và cho rằng đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh kinh tế số đang phát triển mạnh. Tuy nhiên, để đi đường dài, không thể chỉ dựa vào sự tự phát mà cần có sự hỗ trợ để người dân làm bài bản, chuyên nghiệp hơn. Thời gian tới, thông qua nhu cầu của các hộ dân, xã có thể tổ chức các lớp tập huấn về kỹ năng bán hàng online, hỗ trợ quảng bá sản phẩm, đồng thời cải thiện hạ tầng mạng. Một yêu cầu được nhấn mạnh là phải giữ uy tín: bán hàng online nhanh, tiện nhưng nếu chất lượng không đảm bảo sẽ mất khách rất nhanh; vì vậy, làm ăn lâu dài vẫn phải bắt đầu từ chất lượng sản phẩm.
